Từ những cuộc họp bình xét công khai ở thôn, tổ dân phố đến việc kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn, các Tổ tiết kiệm và vay vốn đang trở thành “cánh tay nối dài” của Ngân hàng Chính sách xã hội, góp phần đưa nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phát huy hiệu quả. Tại Quảng Trị, 3.878 Tổ tiết kiệm và vay vốn đang từng ngày đảm nhận vai trò đặc biệt quan trọng ấy, đồng hành cùng hàng nghìn hộ nghèo và các đối tượng chính sách trên hành trình phát triển sinh kế, ổn định cuộc sống.
Từ những cuộc họp bình xét công khai ở thôn, tổ dân phố đến việc kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn, các Tổ tiết kiệm và vay vốn đang trở thành “cánh tay nối dài” của Ngân hàng Chính sách xã hội, góp phần đưa nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và phát huy hiệu quả. Tại Quảng Trị, 3.878 Tổ tiết kiệm và vay vốn đang từng ngày đảm nhận vai trò đặc biệt quan trọng ấy, đồng hành cùng hàng nghìn hộ nghèo và các đối tượng chính sách trên hành trình phát triển sinh kế, ổn định cuộc sống.
Những “nhà quản lý” tận tâm ở cơ sở
Ở nhiều vùng nông thôn, miền núi, người dân có nhu cầu vay vốn chính sách thường không phải tìm đến những nơi xa xôi. Ngay tại thôn, bản, tổ dân phố, họ có thể tìm đến Tổ tiết kiệm và vay vốn để được hướng dẫn, giải đáp và tiếp cận các chương trình tín dụng phù hợp.
Đằng sau sự thuận tiện đó là những tổ trưởng, tổ phó Tổ tiết kiệm và vay vốn – những người gần dân, hiểu dân và thường xuyên đồng hành với người vay trong suốt quá trình sử dụng vốn.
Hơn 20 năm làm Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn thôn Nam Sơn, xã Bến Hải, bà Hoàng Thị Hòa đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong quản lý, điều hành hoạt động của tổ. Từ việc nắm bắt hoàn cảnh từng hộ, tổ chức bình xét công khai đến theo dõi việc sử dụng vốn, thu lãi, thu tiết kiệm và đôn đốc trả nợ, công việc của bà Hòa gắn chặt với đời sống của từng thành viên.
Hiện Tổ tiết kiệm và vay vốn thôn Nam Sơn có 55 thành viên, tổng dư nợ hơn 7,5 tỷ đồng. Nhiều năm liền, tổ không phát sinh nợ quá hạn, không có nợ lãi; số tiền tiết kiệm của các tổ viên đạt trên 390 triệu đồng.
Theo bà Hòa, quản lý tốt nguồn vốn không chỉ dừng lại ở việc hoàn tất thủ tục cho vay. Sau khi giải ngân, tổ phải tiếp tục theo dõi, kiểm tra việc sử dụng vốn, chủ động rà soát các khoản vay đến hạn để đôn đốc người vay trả nợ đúng quy định. Với những trường hợp đi khỏi nơi cư trú hoặc có nguy cơ phát sinh nợ quá hạn, tổ phải kịp thời thông tin cho tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và cán bộ NHCSXH để cùng tìm giải pháp xử lý.
Cách làm ấy cho thấy vai trò của Tổ tiết kiệm và vay vốn không đơn thuần là “trung gian” thực hiện các thủ tục vay vốn. Họ chính là những người trực tiếp góp phần bảo đảm nguồn vốn chính sách được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và mang lại hiệu quả thiết thực.
Tại phường Đồng Thuận, bà Nguyễn Thị Tý, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn Tổ dân phố số 13-14&15 Bắc Lý cũng là một trong những người tận tâm với công việc ở cơ sở.
Định kỳ ngày 9 hằng tháng, bà cùng các tổ trưởng trên địa bàn phường tham gia giao ban tại điểm giao dịch với cán bộ NHCSXH và đại diện tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác. Những cuộc giao ban như vậy là dịp để các bên trao đổi về tình hình vay vốn, việc sử dụng vốn, thu lãi, thu tiết kiệm cũng như những trường hợp cần được hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn.
“Muốn tổ hoạt động hiệu quả thì phải nắm chắc các chương trình tín dụng, đồng thời hiểu hoàn cảnh và nhu cầu của từng hộ vay”, bà Tý chia sẻ.
Hiện 54 thành viên trong tổ có tổng dư nợ 10,4 tỷ đồng nhưng không có nợ quá hạn, không có nợ lãi. Kết quả ấy là minh chứng cho hiệu quả của phương thức quản lý sát dân, công khai, minh bạch và trách nhiệm.
Khi ngân hàng, tổ chức hội và Tổ tiết kiệm và vay vốn cùng vào cuộc
Để nguồn vốn tín dụng chính sách thực sự đến được với người dân, sự nỗ lực của riêng NHCSXH là chưa đủ. Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của mô hình chính là sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và Tổ tiết kiệm và vay vốn.
Mỗi chủ thể đảm nhận một vai trò trong chuỗi vận hành. NHCSXH tổ chức triển khai các chương trình tín dụng; chính quyền địa phương phối hợp xác nhận, quản lý đối tượng; các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác đồng hành, giám sát; còn Tổ tiết kiệm và vay vốn là lực lượng trực tiếp bám cơ sở, gần người dân và theo sát từng khoản vay.
Tại Phòng giao dịch NHCSXH Gio Linh, sự phối hợp này được thể hiện rõ khi 246/246 Tổ tiết kiệm và vay vốn đều được xếp loại tốt.
Theo Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Gio Linh Trương Thị Thỏa, để duy trì chất lượng hoạt động của các tổ, đơn vị phân công cán bộ tín dụng phụ trách từng địa bàn cụ thể; thường xuyên xuống cơ sở, nắm bắt tình hình hoạt động của từng tổ và từng hộ vay; đồng thời kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn phát sinh.
Công tác kiểm tra, giám sát cũng được xây dựng thành kế hoạch cụ thể theo tháng, quý. Phòng giao dịch thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã để đánh giá chất lượng hoạt động của từng Tổ tiết kiệm và vay vốn, từ đó kịp thời củng cố những tổ hoạt động chưa hiệu quả.
Cách làm này tạo nên một quy trình khép kín, trong đó nguồn vốn được theo dõi từ khi bình xét đối tượng vay đến khi giải ngân và trong suốt quá trình người dân sử dụng vốn.
Dòng vốn đến đúng nơi, tạo sinh kế bền vững
Toàn tỉnh Quảng Trị hiện có 3.878 Tổ tiết kiệm và vay vốn. Thông qua mạng lưới này, tổng dư nợ ủy thác từ NHCSXH được quản lý lên tới hơn 12.893 tỷ đồng, bình quân trên 3,3 tỷ đồng mỗi tổ.
Con số trên cho thấy quy mô rất lớn của mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của lực lượng này trong việc đưa tín dụng chính sách đến tận cơ sở.
Các tổ tham gia từ khâu bình xét đối tượng vay vốn, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ, thủ tục; giám sát việc giải ngân; kiểm tra việc sử dụng vốn; đôn đốc người vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ; đồng thời vận động thành viên gửi tiết kiệm hằng tháng để hình thành thói quen tích lũy.
Nhờ đó, nguồn vốn ưu đãi không chỉ đến đúng đối tượng mà còn được theo dõi trong suốt quá trình sử dụng.
Đối với những hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và các đối tượng chính sách khác, một khoản vay phù hợp có thể tạo ra cơ hội đầu tư vào chăn nuôi, trồng trọt, sản xuất, kinh doanh hoặc phát triển các mô hình sinh kế. Từ nguồn vốn ban đầu, nhiều gia đình từng bước tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện điều kiện sống và có thêm khả năng vươn lên thoát nghèo.
Ở góc độ rộng hơn, hiệu quả của nguồn vốn tín dụng chính sách còn góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhất là chương trình giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.
Điều đáng nói là hiệu quả ấy không chỉ được đo bằng số tiền đã giải ngân hay số hộ được vay vốn. Quan trọng hơn, đó là khả năng biến nguồn vốn chính sách thành sinh kế, việc làm và cơ hội phát triển cho người dân.
Tiếp tục củng cố “cầu nối” ở cơ sở
Trong bối cảnh nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và cải thiện đời sống của người dân ngày càng đa dạng, yêu cầu đối với mạng lưới Tổ tiết kiệm và vay vốn cũng ngày càng cao.
Theo Phó Giám đốc Chi nhánh NHCSXH tỉnh Quảng Trị Phan Chí Tâm, thời gian tới, chi nhánh sẽ tiếp tục phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và các Tổ tiết kiệm và vay vốn để rà soát, đánh giá, củng cố mô hình hoạt động. Cùng với triển khai kịp thời các chương trình tín dụng mới, chi nhánh sẽ tăng cường giám sát, chủ động tháo gỡ những khó khăn phát sinh ngay từ cơ sở.
Đồng thời, việc biểu dương, khen thưởng những Tổ tiết kiệm và vay vốn hoạt động hiệu quả cũng được chú trọng nhằm tạo động lực thi đua, nâng cao tinh thần trách nhiệm của ban quản lý tổ và người vay.
Thực tiễn tại Quảng Trị cho thấy, một chính sách tốt chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi có một hệ thống tổ chức đủ gần dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân. Với mạng lưới 3.878 Tổ tiết kiệm và vay vốn, nguồn vốn tín dụng chính sách đang có thêm một “cầu nối” vững chắc để đến với những người cần vốn nhất.
Ở đó, mỗi tổ trưởng không chỉ là người quản lý một khoản vay, mà còn là người đồng hành với người dân trong từng bước phát triển sinh kế. Mỗi cuộc họp tổ, mỗi lần kiểm tra vốn, mỗi khoản tiết kiệm được tích lũy đều góp phần tạo nên một hệ thống tín dụng chính sách bền vững, công khai và hiệu quả.
Và khi những “cánh tay nối dài” ấy tiếp tục được củng cố, dòng vốn chính sách sẽ không chỉ đến đúng địa chỉ mà còn có thêm sức mạnh để tạo sinh kế, giảm nghèo và mở ra những cơ hội phát triển bền vững cho người dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.
Hoàng Thảo (Tham khảo Ngân hàng chính sách xã hội)