Thực hiện Tiểu dự án 2 - Dự án 3 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam đã phối hợp với các địa phương triển khai và tổ chức tổng kết các mô hình chăn nuôi bò hướng sinh sản và nuôi cá trong ao
Bò mẹ sinh thêm bê con, hơn 90.000 con cá giống mở ra những vụ nuôi mới – sau thời gian triển khai, các mô hình sinh kế tại Dân Hóa, Thượng Trạch (Quảng Trị), Bình Chuẩn và Yên Hòa (Nghệ An) đã từng bước cho thấy hiệu quả thiết thực. Không chỉ tạo thêm tài sản và nguồn thu, các mô hình còn giúp người dân nâng cao kỹ năng sản xuất, phát huy nguồn lực sẵn có, từng bước ổn định kinh tế gia đình và tạo nền tảng vươn lên thoát nghèo bền vững.
Thực hiện Tiểu dự án 2 - Dự án 3 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam đã phối hợp với các địa phương triển khai và tổ chức tổng kết các mô hình chăn nuôi bò hướng sinh sản và nuôi cá trong ao. Điểm cốt lõi của các mô hình không chỉ là trao con giống, mà còn gắn nguồn lực hỗ trợ với hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi quá trình sản xuất và nâng cao năng lực cho người dân, hướng tới mục tiêu để các hộ có thể tiếp tục duy trì và phát triển sinh kế sau khi chương trình kết thúc.
Từ bò giống đến tài sản sinh kế – “sinh kế nối sinh kế”
Tại Dân Hóa và Thượng Trạch, mô hình chăn nuôi bò hướng sinh sản được triển khai phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán chăn nuôi của đồng bào địa phương. Các hộ dân được hỗ trợ con giống, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, dinh dưỡng, phòng bệnh và theo dõi sinh sản. Qua thời gian thực hiện, một số bò mẹ đã sinh bê, từng bước gia tăng giá trị tài sản cho hộ gia đình. Từ một con bò giống ban đầu, nếu được chăm sóc tốt, người dân có thể tiếp tục gây dựng và phát triển đàn, tạo nguồn lực sản xuất lâu dài.
Với những hộ nghèo, hộ còn nhiều khó khăn, mỗi bê con được sinh ra không đơn thuần là kết quả của một chu kỳ chăn nuôi mà còn là một tài sản mới của gia đình. Khi đàn bò tiếp tục sinh trưởng, sinh sản, giá trị nguồn hỗ trợ ban đầu được nhân lên, giúp người dân có thêm điều kiện tích lũy, tái đầu tư sản xuất và từng bước ổn định kinh tế.
Hơn 90.000 con cá giống – khơi nguồn sinh kế từ những ao nuôi sẵn có
Tại Bình Chuẩn và Yên Hòa (Nghệ An), mô hình nuôi cá trong ao được triển khai theo hướng khai thác hiệu quả diện tích mặt nước sẵn có, tạo thêm sinh kế và nguồn thu cho các hộ dân. Tổng cộng 91.500 con cá giống đã được hỗ trợ tại hai xã, tạo nguồn lực ban đầu để người dân phát triển sản xuất ngay trên điều kiện sẵn có của gia đình. Sau 9 tháng triển khai, tỷ lệ cá sống đạt trên 90%, cá sinh trưởng và phát triển tốt. Kết quả này bước đầu cho thấy mô hình phù hợp với điều kiện ao nuôi, khí hậu địa phương cũng như khả năng tiếp nhận và áp dụng kỹ thuật của các hộ dân tham gia. Không chỉ được hỗ trợ con giống, người dân còn được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, sử dụng thức ăn, theo dõi sinh trưởng, kiểm soát chất lượng nước, vệ sinh môi trường ao nuôi và phòng ngừa dịch bệnh. Qua quá trình trực tiếp thực hiện, các hộ từng bước tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để chủ động duy trì, tái đầu tư và tổ chức những vụ nuôi tiếp theo. Vì vậy, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở số lượng con giống được hỗ trợ hay sản lượng của một vụ nuôi, mà quan trọng hơn là biến những ao nuôi sẵn có thành tư liệu sản xuất, biến hỗ trợ ban đầu thành sản phẩm và nguồn thu. Qua đó, người dân có thêm điều kiện đa dạng hóa sinh kế, cải thiện thu nhập và từng bước ổn định kinh tế gia đình.
Từ hỗ trợ ban đầu đến năng lực tự chủ sản xuất
Qua tổng kết và đi thực tế tại các hộ tham gia, hiệu quả của các mô hình không chỉ được nhìn nhận qua những bê con được sinh ra hay tỷ lệ cá sống, mà còn thể hiện ở sự thay đổi về kiến thức, kỹ năng và khả năng chủ động sản xuất của người dân. Từ nguồn lực hỗ trợ ban đầu, các hộ từng bước biết cách chăm sóc, phòng bệnh, quản lý vật nuôi, khai thác nguồn lực sẵn có và tính toán cho chu kỳ sản xuất tiếp theo. Đây chính là yếu tố quan trọng để hỗ trợ sinh kế từng bước chuyển thành năng lực tự chủ, tạo thu nhập và tích lũy tài sản cho hộ gia đình. Tại các hội nghị tổng kết, Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam nhấn mạnh: Kết thúc thời gian triển khai mô hình không có nghĩa là kết thúc sinh kế. Hiệu quả lâu dài chỉ thực sự được khẳng định khi đàn bò tiếp tục sinh sản, ao cá tiếp tục được tái đầu tư và người dân có thể từng bước chủ động sản xuất bằng chính nguồn lực của mình.
Cùng với sự nỗ lực của các hộ dân, cán bộ kỹ thuật, tổ chức Đoàn và chính quyền địa phương cần tiếp tục đồng hành trong hướng dẫn kỹ thuật, phòng ngừa dịch bệnh, hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm và nghiên cứu nhân rộng những mô hình phù hợp, hiệu quả. Từ một con bò giống có thể phát triển thành một đàn bò; từ một lứa cá giống có thể mở ra nhiều vụ nuôi tiếp theo. Khi nguồn lực hỗ trợ ban đầu được chuyển hóa thành tài sản, kinh nghiệm và nguồn thu, người dân có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế hộ gia đình và từng bước vươn lên thoát nghèo bằng chính sinh kế của mình. Đó cũng là giá trị bền vững mà chương trình hướng tới: không chỉ hỗ trợ người dân trong một giai đoạn, mà tạo nền tảng để người dân tự sản xuất, tự tích lũy và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.
VYCSC.