Ở xã Tam Hải (TP Đà Nẵng), biển không chỉ là không gian mưu sinh mà còn là ký ức, truyền thống và niềm tự hào của nhiều thế hệ. Khi nguồn lợi biển thay đổi, tuổi nghề thay đổi, cách làm ăn cũng phải thay đổi. Trong hành trình ấy, tín dụng chính sách đang giúp ngư dân xã đảo có thêm điều kiện giữ nghề, đổi nghề và bám biển bền vững hơn.
Ở xã Tam Hải (TP Đà Nẵng), biển không chỉ là không gian mưu sinh mà còn là ký ức, truyền thống và niềm tự hào của nhiều thế hệ. Khi nguồn lợi biển thay đổi, tuổi nghề thay đổi, cách làm ăn cũng phải thay đổi. Trong hành trình ấy, tín dụng chính sách đang giúp ngư dân xã đảo có thêm điều kiện giữ nghề, đổi nghề và bám biển bền vững hơn.
Phút thảnh thơi sau mỗi chuyến biển của bà con Tam Hải
KHÔNG RỜI BIỂN, CHỈ ĐỔI CÁCH BÁM BIỂN
Từ những chuyến biển xa đến những lồng bè gần bờ, Ông Phạm Minh Tùng, ở thôn Thuận An, xã đảo Tam Hải, đã có hơn 60 năm gắn bó với biển. Cả cuộc đời ông đi qua những chuyến biển dài ngày, có thời điểm theo tàu ra tận Trường Sa. Với ông, biển không đơn thuần là kế sinh nhai mà đã trở thành một phần ký ức, một phần cuộc đời của người dân đảo.
Nhưng thời gian khiến những người làm nghề biển phải tính lại cách mưu sinh.
Khi tuổi tác không còn cho phép thường xuyên theo những chuyến biển dài ngày, ông Tùng không lựa chọn rời biển. Ông chuyển sang một cách làm khác: đầu tư nuôi lồng bè, sắm ngư lưới cụ, kết hợp đánh bắt quanh khu vực nuôi trồng, lấy nguồn thu từ hoạt động này để hỗ trợ hoạt động khác.
“Lấy ngắn nuôi dài” – cách tính giản dị nhưng phù hợp với điều kiện của một người đã dành phần lớn cuộc đời cho biển.
Thế nhưng, để thực hiện được hướng đi ấy, vốn vẫn là bài toán không dễ giải. Theo ông Tùng, làm lồng bè không phải chỉ có tiền đóng một chiếc lồng là có thể bắt đầu. Từ thời điểm thả nuôi đến khi thu hoạch có thể kéo dài 6 - 10 tháng. Trong khoảng thời gian ấy, người nuôi còn phải duy trì nhiều khoản chi phí như ghe, máy móc, ngư lưới cụ, thức ăn, công chăm sóc và chi phí sinh hoạt của gia đình.
Chính vì vậy, điều ông mong muốn hiện nay là được tiếp cận nguồn vốn lớn hơn, khoảng 200 - 300 triệu đồng, để có thể đầu tư bài bản, nâng quy mô sản xuất và chủ động hơn trong quá trình nuôi trồng.
Ông Tùng có một câu nói nghe giản dị nhưng chứa đựng cả kinh nghiệm của một đời người gắn với biển:
“Người già chứ biển không già.”
Biển vẫn còn đó, nhưng cách làm nghề phải thay đổi. Ngư lưới cụ phải tốt hơn, phương tiện phải an toàn hơn, kỹ thuật nuôi trồng phải được nâng lên. Kinh nghiệm của người dân là vốn quý, nhưng nếu không có thêm nguồn lực để đầu tư, rất khó biến kinh nghiệm ấy thành một sinh kế ổn định và có hiệu quả cao hơn.
Nỗi lo về vốn không chỉ là câu chuyện của riêng ông Tùng. Với người dân xã đảo, sinh kế phụ thuộc nhiều vào thời tiết, mùa vụ và điều kiện tự nhiên, việc thiếu một nguồn vốn ổn định có thể khiến nhiều gia đình phải tìm đến các khoản vay bên ngoài với lãi suất cao.
Trong bối cảnh ấy, nguồn vốn tín dụng chính sách trở thành một lựa chọn quan trọng.
Từ nguồn vốn được tiếp cận, nhiều hộ dân có điều kiện đầu tư phương tiện sản xuất, mua sắm ngư lưới cụ, làm lồng bè, nuôi cá, nuôi ốc hương và mở rộng quy mô sản xuất. Khi nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả kinh tế từng bước được nâng lên, góp phần giúp nhiều hộ cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống, thậm chí có hộ đạt mức lợi nhuận vài trăm triệu đồng mỗi năm.
Tín dụng chính sách không thể làm thay người dân. Nhưng nguồn vốn ấy tạo ra một điểm khởi đầu quan trọng: một khoản vay hợp pháp với chi phí vốn phù hợp hơn, sự đồng hành của các tổ chức hội, sự hỗ trợ của Tổ tiết kiệm và vay vốn và sự giám sát của cộng đồng.
Từ đó, kinh nghiệm lao động, sự cần cù và ý chí vươn lên của người dân có thêm điều kiện để chuyển hóa thành thu nhập và sinh kế bền vững.
Khu nuôi trồng thủy sản của anh Lê Huỳnh Xuân Đại
Phép thử từ những lồng nuôi mới
Nếu ông Phạm Minh Tùng là hình ảnh của một thế hệ ngư dân lớn tuổi không muốn rời biển mà lựa chọn đổi mới cách làm, thì anh Lê Huỳnh Xuân Đại lại đại diện cho một lớp người trẻ đang tìm cơ hội trở về quê hương và khởi nghiệp từ chính lợi thế của vùng đất mình sinh ra.
Anh Đại từng rời Tam Hải để làm công nhân tại Bình Dương, sau đó có thời gian sang Malaysia lao động trong lĩnh vực sửa chữa ô tô. Nhiều năm xa quê giúp anh tích lũy thêm kinh nghiệm, nhưng cũng khiến anh nhận ra giá trị và tiềm năng của quê hương.
Anh trở về Tam Hải không chỉ để gần cha mẹ mà còn bởi nhìn thấy cơ hội phát triển từ vùng sông nước Trường Giang, nơi nghề nuôi trồng thủy sản vẫn còn nhiều dư địa.
Năm 2023, anh Đại vay 100 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư lồng HDPE nuôi thủy sản trái vụ.
Đây là một hướng đi được anh tính toán dựa trên thực tế sản xuất. So với lồng bè truyền thống, lồng HDPE giúp anh có điều kiện tổ chức nuôi theo hướng chủ động hơn, giữ cá qua mùa đông, phát triển nuôi trái vụ và lựa chọn thời điểm bán có lợi hơn.
Sau hơn hai năm, anh đã trả được 60 triệu đồng tiền gốc cùng tiền lãi. Quan trọng hơn, hoạt động sản xuất dần ổn định, gia đình có thêm nguồn thu và tích lũy để tiếp tục tính toán những bước đầu tư mới.
Với anh Đại, khoản vay đầu tiên không chỉ mang giá trị về vốn.
Đó còn là sự khích lệ để một người trẻ mạnh dạn bắt đầu lại ở quê hương, dám thử một cách làm mới trên chính vùng đất mình sinh ra.
Điều đáng chú ý trong câu chuyện của anh Đại là tư duy không dừng lại ở việc làm kinh tế cho riêng gia đình. Anh chủ động tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ những vùng nuôi trồng thủy sản phát triển như Phú Yên, Khánh Hòa để nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện của Tam Hải.
Mong muốn của anh là nghề nuôi trồng thủy sản tại xã đảo phải được tổ chức bài bản hơn, ứng dụng kỹ thuật tốt hơn và tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.
Theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Tam Hải Hồ Tùng Chinh, mô hình của anh Đại bước đầu tạo hiệu ứng tích cực tại địa phương. Thành công của mô hình không chỉ mang lại hiệu quả cho một gia đình mà còn góp phần khuyến khích thêm những người trẻ mạnh dạn trở về quê, đầu tư sản xuất và tìm hướng đi mới cho nghề biển.
Đổi cách làm để giữ nghề
Từ câu nói “người già chứ biển không già” của ông Phạm Minh Tùng đến những lồng cá HDPE của anh Lê Huỳnh Xuân Đại là hai câu chuyện thuộc hai thế hệ, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm: không rời biển, mà tìm cách bám biển hiệu quả hơn.
Một người đã dành hơn nửa thế kỷ cho những chuyến biển xa, nay chuyển sang nuôi trồng và khai thác gần bờ. Một người trẻ từng nhiều năm làm việc xa quê, cuối cùng trở về để thử sức với nghề nuôi thủy sản bằng cách làm mới.
Khoảng cách thế hệ là khác nhau, nhưng nhu cầu thì giống nhau: cần vốn, cần kiến thức, cần kỹ thuật và cần một môi trường thuận lợi để biến ý tưởng thành sinh kế.
Đó cũng là nơi tín dụng chính sách thể hiện vai trò của mình.
Nguồn vốn không tạo ra thành công thay người vay, càng không thể bảo đảm mọi mô hình đều hiệu quả. Nhưng nguồn vốn phù hợp có thể giúp người dân có cơ hội bắt đầu; giúp một người lớn tuổi có thêm điều kiện đổi cách làm nghề; giúp một người trẻ đủ tự tin thử sức với mô hình mới; giúp những kinh nghiệm sản xuất được tiếp thêm nguồn lực để tạo ra giá trị.
Với Tam Hải, phát triển kinh tế biển không chỉ nằm ở những con tàu lớn hay những dự án quy mô. Sức sống của kinh tế biển còn được tạo nên từ những chiếc lồng bè, những chuyến ghe nhỏ, những bộ ngư lưới cụ, những hộ gia đình ngày ngày miệt mài làm ăn và những người trẻ lựa chọn trở về quê hương.
Biển Tam Hải vẫn còn đó. Điều thay đổi chính là cách người dân tiếp cận biển.
Và trên hành trình ấy, những dòng vốn chính sách đang âm thầm trở thành điểm tựa, giúp người dân có thêm khả năng đổi mới sinh kế, giữ nghề, tạo thu nhập và tiếp tục gắn bó với quê hương.
Không rời biển, chỉ đổi cách bám biển – đó không chỉ là câu chuyện của một vài hộ dân, mà đang trở thành một hướng đi để sinh kế biển ở Tam Hải thích ứng, đổi mới và phát triển bền vững hơn.
Nguồn: Tham khảo từ NHCSXH